مشکلات املایی دانش آموزان   و روش های شناسایی آنهای

عده ی زیادی از دانش آموزان در نظام آموزشی ما دچار اختلالات یادگیری هستند،طبق گزارش های رسمی آموزش وپرورش 4 تا 12 درصد از دانش آموزان در هر سال اختلال یادگیری دارند[1]. بی تردید تعداد واقعی بیش از این خواهد بود.برای مقابله با این معضلات آموزشی هریک از معلمان روش های خاصی را اتخاذمی کنند، برخی از این روش ها بعلت علمی نبودن سبب سرخوردگی تحصیلی دانش آموزان می گردد.

عمده ترین مشکل املایی دانش آموزان

1- نارسانویسی: نارسا نویسی به وضعیتی اطلاق می گرددکه دانش آموزان قواعد نگارشی در هنگام نوشتن رعایت نمی کند،تمام کلمه یا بخشی از حروف آن را نتواندهم اندازه و هم شکل طبق قواعد نگارشی بنویسد،همچنین

نارسایی آموزش در مورد استثناها و قواعد نگارشی جزو این دسته از مشکلات است.

مثل نوشتن کلمه بندگی  به صورت بنده گی یا نوشتن کلمه ی خواهر به صورت خاهر و ....

 در این نوع اختلال دانش آموز کلمه رااز نظر نقطه،دندانه،شکل درست حرف و... کاملا درست می نویسد تنها مشکل این است کم دانش آموز معیار درست نویسی کلمه و حروف آن را رعایت نمی کند مثل :

زاویه دار نوشتن بیش ازحد،نام مرتب نویسی،فاصله دار نویسی بین واک های یک کلمه،عدم

رعایت رسم الخط نگارش فارسی کم رنگ نویسی جزء این نوع مشکل است.

علل نارسانویسی:

1- یادنگرفتن مفاهیم مربوط به جهت ها مثل بالا،پایین،راست و چپ

2- دانش آموز مهارت های نظیرچرخش دست در نوشتن ،گرفتن صحیح مداد را به خوبی یاد نگرفته است.

- عدم حرکت مناسب انگشتان3

4- ناهماهنگی چشم وحرکت دست

5- وضعیت قرار گرفتن نامناسب دفتر و مداد به هنگام نوشتن

6 – نارسایی آموزش معلم در تمرین نوشتاری حروف

7- عدم هماهنگی حواس دیداری ،شنیداری و حرکتی

8 – خطا در ادراک دیداری حروف و کلمات

9- فاصله نامناسب چشم به هنگام نوشتن

10 – عدم توانایی کنترل دست در هنگام نوشتن

11- عدم هماهنگی کلی بدن

12- تاخیر در تکلم فرد

13 – پرتحرکی وبی قراری در هنگام نوشتن

14- میز و صندلی های نا مناسب

2- ضعف در حافظه دیداری: اشتباه در نوشتن حروفی که دارای صدای یکسان اما شکل نوشتاری متفاوت دارند این حروف عبارتند از(س ص ث – ض زظ ذ- ت ط – ه ح – ا ء- غ ق ).

عمده ترین مشکل املایی دانش آموزان ناتوانی در جایگزینی درست این حروف می باشد،علت عمده این نوع غلط های املایی ضعف حافظه دیداری است، یعنی دانش آموز در هنگام نوشتن املا قادر نیست تصویر درست کلمه را در ذهن خود یاد آوری کند لذا در باز شناسی حروف هم صدا دارای مشکل هستند.

علل ضعف حافظه ی  دیداری:

- نقص آموزش معلم

- عدم تمرین وتکرارحروف هم صداتوسط دانش آموز

- دانش آموز قادر نیست تصویر کلمه را در ذهن خود تجسم کند(تجسم ذهنی کلمه)

- نشناختن حروف

- ناتوانی در ترکیب حروف

3- ضعف در تمیز دیداری

در این نوع مشکل املایی، دانش آموز جزييات کلمه را رعایت نمی کند مثل از سه دندانه (س) یکی را نمی نویسد،یا از نقطه ها کم و زیاد می کند مثال

 کلمه آش                     آس

همچنین ناتوانی در تمیزوتشخیص تفاوت یک چیز از دیگر است نظیر عدم تشخیص حروفی که دارای تصویر فضایی مشابهی هستند مانند ج بجای چ – د بجای ذ- ک بجای گ و بالعکس . بر اساس تحقیقات انجام شده 25 در صد از مشکلات املایی دانش آموزان مربوط به ضعف در تمیز دیداری است

برای رفع این مشکل می توان تمریناتی از قبیل مشابهت ها ،تفاوت ها انجام داد

4 – حساسیت شنوایی

برخی ازمشکلات املایی از ضعف شنوایی ناشی می شود در این نوع اختلال املایی دانش آموز به علت ضعف شنوایی برخی از صداها را نمی شنود یا اینکه آن را اشتباه می شنود. پایین بودن حساسیت شنوایی عامل اصلی این اختلال است نمونه ی این نوع اختلال:

نوشتن مسواک به صورت  مسباک

نوشتن زنبور به صورت زمبور

علاوه بر اشتباه در نوشتن کلمات گاهی جا انداختن برخی از حروف وکلمات نیز از ضعف شنوایی است .

شیوه ی تلفظ معلم نقش اساسی دارد با تلفظ شمرده ورسابودن صدای معلم عمده ی این مشکل حل خواهد شد.

5 –  عدم دقت و توجه

برخی از مشکلات املایی نیز مربوط به بی دقتی دانش آموز در دندانه و نقطه، تشدید و جایگزینی نا درست آنها

واشتباهاتی در سرکش، تشدید ، می باشد

علل اشتباه نویسی در دندانه.:

1- نا آشنایی با شکل کلی دندانه و حروف دندانه دار

2- نا آشنایی با نوشتن شکل دندانه در کلمه

3- اشتباه در شمارش دندانه های حروف دندانه دار مثل کلمه نیستند .

اشتباه در نوشتن شکل حروف دندانه دار در خط تحریری

5- نا آشنایی با قواعد خط تحریری به ویژه در اتصال حروف دندانه دار به برخی حروف

معلمان پایه اول به ویژه در آموزش حروف دندانه دار ،مراقب و نظارت کامل بر نحوه ی نوشتن دانش آموزان داشته باشند و با تمرین و تکرار به برخی تغییراتی که در شکل ظاهری دندانه ها و حروف در اتصال به حروف دیگر رخ می دهد آشنا شوند و مهارت یابند .

حروف « ب ،ن ،ی » نماد بزرگ دندانه هستند که در اتصال به هجا یا کلمه ی دیگر تغییر می یابند

کتاب ...... کتابدار                                        آّب........ آبی

توان ...... توانا                                           پهلوان ..... پهلوانان

موی ....... مویه                                               روی ......... رویه

دلایل اشتباه در نقطه گذاری حروف

اشتباه در نقطه گذاری حروف در کلاس اول معمولا بیشتر است . وبه صورت های زیر دیده می شود:

1- کم گذاشتن نقطه

2- نگذاشتن نقطه

3- زیاد گذاشتن نقطه

4- جابه جا گذاشتن نقطه

5- نا مناسب گذاشتن نقطه

اشکالات مربوط به تشدید:

اشکالات مربوط به تشدید به صورت های زیر در دیکته ظاهر می شود:

1- جاانداختن یا ننوشتن تشدید

2- بی جا یا اضافه گذاشتن تشدید

3- جابه جا نوشتن تشدید

راه کار عملی برای شناسایی و برنامه ریزی مشکلات املایی دانش آموزان

یکی از مشکلاتی که دانش آموزان با آن مواجه می باشند ضعف املا است . اولین گام برای بر طرف کردن هر ضعفی شناخت آن می باشد. اگر معلم و مربی به موقع و دقیق مشکلات دانش آموزان را تشخیص دهد می تواند سریع راه حل مناسب ومنطقی را برای حل مشکل انتخاب،و در جهت بهبود وضعیت آموزشی دانش آموزان اقدام نماید.

مشکلات درس املا مانند سایر دروس نیاز به راه حل های مختلف و کلید مخصوص خود دارد .چه بسا تلاش های معلم و دانش آموزان به علت این که ضعف درسی  و راه حل مناسب انتخاب نشده بی نتیجه می ماند.

جدول های املا که در ذیل توضیح داده می شود تا اندازه زیادی به معلم کمک می کند تا به طور دقیق و سریع ضعف املایی دانش آموزان را تشخیص دهد.

اهداف استفاده از جدول های املا:

شناسایی دقیق ضعف های املایی دانش آموزان جهت تعیین  راهکارهای مناسب برای برطرف نمودن مشکلات املایی آنان.

آگاهی  دقیق وسریع معلم از ضعف دانش آموز

معلم بهتر و سریع تر می تواند دانش آموز و اولیای او را از مشکل املایی آگاه سازد

دادن راه حل های مناسب و به موقع به دانش آموزان و اولیای آن ها

جدول نمونه (الف)

این جدول برای همه ی دانش آموزان تهیه ،ودر دفتر املا چسبانده می شودیادرپوشه کار ویا هر جایی که معلم صلاح بداند نگهداری می شود. در ردیف اول مشکلات املایی به طور ساده و کار بردی نوشته شده وهمکاران با توجه به پایه و وضعیت کلاس می توانند این مشکلات را تغییر و به گونه ی دیگر بنویسند.

معلم بعد از تصحیح املا ی دانش آموز فراوانی اشتباه های او را درستونی که برایش تهیه شده وارد می کند بعد از چند املا مشخص می شود که بیشترین ضعف دانش آموز مربوط به چه نوع مشکل املایی می باشد.

این جدول برای همه پایه ها با اندک تغییراتی قابل استفاده می باشد در پایه ی اول ابتدایی نیز می شود از نیمه سال به بعد استفاده نمود.

جدول نمونه ( ب)

برای مشخص شدن ضعف کلی کلاس می توان برای هر آزمون تکمیلی یا پایانی این جدول را تکمیل نمود به این طریق که اسم تمامی دانش آموزان در فرم ثبت می شود و بعد از ثبت فراوانی اشتباهات دانش آموزان مشخص می شود که دانش آموزان کلاس بیشتر دارای چه مشکلاتی می باشند

جدول نمونه (الف)                             

            جدول نمونه (ب)